2%20-%20Kopya-417x417.jpeg)
1. Altın
Altın, tarih boyunca en değerli metallerden biri olarak kabul edilmiş ve prestiji, parlak sarı rengi ile sembolleşmiştir. Yumuşak yapısı sayesinde kolay işlenir ve korozyona (oksitlenme ve aşınma) karşı oldukça dirençlidir, bu yüzden hem mücevherlerde hem de para basımında sıkça tercih edilmiştir. Ayrıca altının ekonomik olarak değerini koruması, yatırım ve birikim aracı olarak da öne çıkmasını sağlar. Altın sikke kullanımının erken dönemlerinde, Yunan şehirlerinde ve Roma'da altınlar %95-99 ayarda yüksek saflıkta altınlardı. Altın, paranın değerinin gerçek ölçütü olduğudan yüksek saflıkta tutuluyordu. Ayrıca altın paralar o dönem için saklama ve değer koruma aracıydı. Günlük ticarette çoğunlukla gümüş paralar kullanılıyordu. Altın çok yumuşak ve aşınmaya meyilli olduğundan para olarak tedavül edebilmesi için bakır gibi diğer metallerle karıştırılıp sertleştirilmesi gerekmiştir.
Farklı saflıklarda altın alaşımları
1.1. %99,9 Saf Altın (%99,9 Altın)
%99,9 saflıktaki altın, günümüzde ulaşılabilen en yüksek saflığa sahip altın formu olarak bilinir ve genellikle “fine gold” veya “has altın” diye adlandırılır. Bu form, neredeyse tamamen saf altından oluşur ve başka metal içermez. Saflığından dolayı parlak bir yüzeye sahiptir ve özellikle koleksiyon ya da yatırım amacıyla üretilen ürünlerde tercih edilir. Ancak saf altın oldukça yumuşak olduğundan, günlük dolaşımdaki paralarda kullanılmaya uygun değildir. Bu nedenle daha çok külçelerde ve yatırım amaçlı basılan özel paralarda yer alır. Saf altının maliyeti yüksek olsa da değerini uzun vadede korur ve güvenilir bir yatırım aracı olarak görülür.
%99,9 saflıktaki altın, dayanıklılığın değil saflığın ön planda olduğu bir form olduğu için koleksiyoncular ve yatırımcılar tarafından büyük ilgi görür. Bu tür saflıkta altın kullanan bazı ünlü yatırım paraları arasında Kanada Maple Leaf, Avustralya Kanguru, Çin Panda ve American Buffalo yer alır.
1.2. 22 Ayar Altın (%91,67 Altın)
22 ayar altın, yüksek oranda saf altın (%91,67) içerirken dayanıklılığı da artırmak için bakır ya da başka metallerle alaşım yapılır. Bu alaşım, değerli metaller için dayanıklı bir seçenek sunar, kararma yapmaz ve içsel değeri yüksektir. Ancak saf altına göre biraz daha sert olsa da yine de yumuşak kabul edilir, bu yüzden dolaşımda zamanla hafif aşınma gösterebilir. 22 ayar altın, dolaşımdaki paraların hem değerli kalmasını hem de belirli bir dayanıklılığı korumasını sağlamak için idealdir. Osmanlı ve cumhuriyet altın paraları, Güney Afrika Krugerrand altını, 1927 yılına kadar olan İngiliz altın paraları gibi birçok para 22 ayardır. Bakır içeriği sebebiyle 24 ayara göre daha kırmızıdır.
1.3. %90 Saflıkta Altın (%90 Altın, %10 Bakır veya Gümüş Alaşımı)
%90 saflıkta altın, madeni paralar için en uygun alaşım oranlarından biri olarak kabul edilir. Bu alaşım, %90 oranında altın ve %10 oranında bakır veya gümüş içerir. %90 saflık, paraların hem yüksek bir değer sunmasını hem de dolaşımda daha dayanıklı olmasını sağlar. Saf altından daha sert olduğu için çizilmelere ve aşınmaya karşı daha dirençlidir. Ayrıca, %90 saflık, altının parlak görünümünü korurken alaşım metali sayesinde darphane işlemlerinde de kolaylık sağlar. Maliyet açısından %99 veya %91,67 oranındaki saflığa göre daha uygun maliyetli olması da bir avantajdır.
%90 saflıkta altın, yüksek saflıktaki altının sağladığı prestiji ve değeri korurken, sertliğini artırarak paranın dolaşımda daha uzun süre dayanmasını sağlar. Bu alaşım oranı, yüzyıllardır birçok ülkede standart olarak kabul edilmiş ve hem yatırım hem de koleksiyon değeri sunan paraların üretiminde tercih edilmiştir. ABD’nin 20 Dolar “Double Eagle” Altın Parası, Latin Para Birliği’ne ait altın paralar, bazı İspanyol ve Fransız altın paraları 0.900 ayar altındır.
2. Gümüş
Gümüş, değerli metallerden biri olarak sanatta, mücevherde ve para yapımında sıklıkla kullanılır. Beyaz ve parlak rengi, onu estetik açıdan cazip hale getirirken, antibakteriyel özellikleri de dikkat çekicidir. Korozyona dayanıklı olmasına rağmen zamanla kararma eğilimindedir, bu yüzden parlatma ve bakım gerektirir. Yunan şehir devletlerinde kullanılan drahmi sikkeler genellikle %90-95 saf gümüş içeriyordu. Bu yüksek saflık, paranın güvenilirliğini sağlarken, ticaretin yaygınlaşmasına da katkıda bulundu. Gümüş paralar ekonominin ve ticaretin dayanağı olduğundan yüksek saflığı güçlü ekonomiyi, azalan saflığı ise kötüleşmekte olan ekonominin göstergesi olmuştur. Ayrıca bu sebepten farklı olarak altın gibi gümüş de çok yumuşak ve aşınmaya meyilli olduğundan bakır gibi diğer metallerle karıştırılıp sertleştirilmesi gerekmiştir.
2.1. Has Gümüş (%99,9 Saf Gümüş)
Has gümüş, %99,9 saflık oranı ile en yüksek saf gümüş alaşımıdır ve başka metal içermez. Yüksek içsel değeriyle yatırımcılar ve koleksiyoncular için cazip bir seçenek sunar. Ancak saf gümüş yumuşak olduğu için dolaşıma uygun değildir; çizilme ve aşınma ihtimali yüksektir. Bu nedenle has gümüş, yatırım amaçlı külçe veya hatıra paralarında tercih edilir. Saf gümüş, en yüksek değere sahip olduğu için özellikle yatırımcılar için cazip bir seçenek sunar. Fiziksel olarak çok dayanıklı olmasa da değerini koruması, uzun vadeli yatırım amacıyla kullanıma uygundur. Kanada Mapleleaf, Amerikan Eagle Gümüş, Çin Panda, Güney Afrika Krugerrand gibi birçok yatırımlık külçe paralar 0.999 ayar gümüştür.
2.2. Sterling Gümüş (%92,5 Gümüş, %7,5 Bakır)
Sterling gümüş, %92,5 oranında gümüş ve %7,5 oranında bakır içerir. Bu alaşım, gümüşün dayanıklılığını artırırken maliyet açısından da uygun bir seçenek sunar. Saf gümüşe göre kararmaya karşı daha dirençli olan sterling gümüş, uzun süre parlaklığını korur, ancak zamanla yine de bakıma ihtiyaç duyar ve düzenli parlatma gerektirir. Yaygın olarak kabul gören bu alaşım, hem sağlam hem de estetik bir görünüm sunarak dolaşımdaki paralar için ideal bir seçenek oluşturur. Sterling gümüş, paraların yüksek bir saflık oranında olmasını sağlar ve dayanıklılığı artırır. Gümüş paraların aşınmadan dolaşımda kalmasına imkan tanıdığı için birçok ülke tarafından tercih edilmiştir. İngiliz Crown ve birçok eski İngiliz sömürge ülke gümüş paraları, Darphane hatıra gümüş paraları ve birçok ülkenin hatıra paraları 925 ayar gümüştür.
2.3. Para Gümüşü (%90 Gümüş, %10 Bakır)
Para gümüşü, %90 oranında gümüş ve %10 oranında bakır içerir. Bu oran, gümüşün dolaşımda aşınmadan dayanıklılığını sağlarken, estetik görünümünü de korumasına yardımcı olur. Geleneksel bir alaşım olarak tarihte birçok önemli gümüş para için standart kabul edilmiştir. Kararmaya karşı hassasiyet gösterse de, parlaklığını koruması için düzenli bakım yapılması yeterlidir. %90 saflığındaki gümüş, değerli metal içeriğini korurken maliyeti düşürür ve dayanıklılığı artırır. Bu nedenle özellikle ABD ve Avrupa’da dolaşımdaki paralar için sıklıkla tercih edilmiştir. ABD gümüş paraları, Japon gümüş paraları, Latin Para Birliği’ne ait ülkelerin gümüş paraları gibi birçok ülkenin parası 900 ayar gümüştür.
2.4. %83 Saflıkta Gümüş (%83 veya %83,5 Gümüş)
%83 veya %83,5 saflıktaki gümüş, özellikle Avrupa’da yaygın olarak kullanılan bir alaşımdır. Bu alaşım, %83-83,5 oranında gümüş ve geri kalanında bakır içerir. Bakır eklenmesi, paraların dayanıklılığını artırır ve kararmaya karşı daha dirençli hale getirir. Yüksek değerli olmasına rağmen, maliyeti saf gümüşten daha düşüktür, bu da onu özellikle dolaşımdaki paralar için uygun hale getirir. Zamanla hafif bir kararma yapabilir, ancak düzenli bakım ve parlatma ile orijinal parlaklığı korunabilir. %83 saflıktaki gümüş, yüksek dayanıklılığı ve uygun maliyeti sayesinde dolaşım paralarında tercih edilir. Yeterince değerli bir içeriğe sahip olmasına rağmen, daha uzun ömürlü olması amacıyla bu alaşım oranı seçilmiştir. Osmanlı son 6 padişah gümüş paraları ve 1945 öncesi cumhuriyet gümüş paraları, İsviçre gümüş paraları, Fransız gümüş paraları ve birçok Avrupa gümüş paraları bu ayardadır.
2.5 Düşük ayarlı gümüşler
Bazı zamanlarda hükümetler ekonomik zorluklar veya bütçe açıklarıyla başa çıkmak için gümüş sikkelerin saflığını düşürmeyi tercih ettiler. Saflığı azaltarak her bir sikke için daha az değerli metal kullanılıyor, böylece aynı miktarda gümüşle daha fazla para basılabiliyordu. Bu yöntemle, devlete kısa vadede daha fazla finansman sağlanarak askeri harcamalar, borçlar veya ekonomik krizler gibi acil ihtiyaçlar karşılanıyordu. Ancak, sikkenin değeri halk arasında düşebiliyor ve enflasyona neden olabiliyordu, bu da uzun vadede ekonomiye zarar veriyordu. Roma sikkelerinde M.Ö. 30 yıllarında 1 Dinar'ın içerdiği gümüş miktarı %95-99 civarındayken M.S. 250'lere gelindiğinde bu oran %37-40 civarına düşmüştür. Benzer durum Osmanlı akçesinde de yaşanmıştır. Orhan Gazi zamanında 1.04 gram has gümüş içeren 1 Akçe 1580'li yıllarda 0.61 gram seviyelerine düşmüştür. Bu yaklaşık %40'lık bir düşüşe tekabül eder. Tağşiş-i sikke olarak adlandırılan saf değerli metali düşürme işlemi en çok Fatih Sultan Mehmed zamanında gerçekleşmiştir. 1444 yılında II. Mehmed, henüz 12 yaşındayken tahta çıkmış ve ilk bastırdığı sikkelerde %11'lik bir tağşiş gerçekleştirmiştir. Bu yeniçerilerin tepkisi ve isyanına sebep olmuş ve bunun geri alınmalarını talep etmişlerdir. Avrupa ülkelerinin tahtta küçük yaşta birisinin olmasından cesaret alarak Osmanlı topraklarına yönelmesiyle birlikte bu durum 1446'da II. Mehmed'in tahttan çekilmesi ve II. Murad'ın tekrar tahta geçmesiyle sonuçlanmıştır. 1451'de II. Murad'ın vefatıyla tekrar tahta geçen II. Mehmed tağşişe yeniden başlamıştır. 1451'de 100 dirhem (320 gram) gümüşten 336 sikke kesilirken 50 yıl sonra bu rakam 426'ya yükselmiş ve bu dönemde gümüşün değeri %26 düşmüştür.
3. Elektrum (Altın-Gümüş Alaşımı)
Elektrum, doğada doğal olarak bulunan, altın ve gümüş içeren bir alaşımdır. Altın gibi sarımsı tonlara sahip olup, kendine has bir parlaklık sunar. Hem dayanıklı hem de korozyona karşı dirençli olduğu için eski uygarlıklar tarafından sıklıkla mücevher ve değerli para yapımında kullanılmıştır. Bu alaşım, tarihi değeri ve prestiji ile öne çıkar. Ancak metal içeriği ve değeri muğlak olduğu için uzun süre kullanılmamıştır.
4. Bakır
Bakır, kırmızımsı kahverengi rengi ve elektriği iyi iletme özelliği ile tanınır. Kolay işlenebilir olması ve uygun maliyeti, onu tarih boyunca birçok uygarlık tarafından günlük hayatta kullanılan eşyalar ve madeni paralar için ideal bir malzeme haline getirmiştir. Bakır ve bronz paralara metalinin değerli olmaması sebebiyle bir tepki vardı. M.Ö. 5. yüzyıl sonlarına kadar kabul edilmemiş ve tepkiyle karşılanmıştır. O dönemlerde küçük paralara olan ihtiyaç çok ufak gümüş paralarla (neredeyse 0.5 cm çapında) karşılamaya çalışılıyordu. Bunun için metal değerini karşılamasa da nominal olarak belli bir gümüşe karşılık gelen bakır ve bronz paralar tedavüle sürülerek ilk defa bu metal para için kullanıldı. Bknz:Küçük Paralar: Ekonominin gizli dinamikleri
Bakır Zamanla yüzeyinde yeşilimsi bir patina oluşturarak kendine has bir görünüm kazanır. Ancak bakır, saf haliyle yumuşak ve aşınmaya meyilli olduğundan, dayanıklılık için genellikle başka metallerle alaşım yapılır. Ayrıca yoğun ve ağır bir metaldir. Osmanlı İmparatorluğu'nun bastığı mangırlar ve son 6 padişah para (40 para = 1 kuruş), ABD 1793-1851 1 ve yarım centleri bakırdır.
5. Bronz (Bakır + Kalay)
Bronz, bakır ve kalayın birleşiminden oluşan klasik bir alaşımdır. Bu birleşim, bronza saf bakırdan daha fazla dayanıklılık ve aşınmaya karşı direnç kazandırır. Tarih boyunca çeşitli eşyaların, heykellerin ve madeni paraların yapımında kullanılmış olan bronz, yüzeyinde zamanla yeşil patina oluşur. Bazı modern alaşımlardan daha yumuşaktır. M.Ö. 440'larda İtalya şehirlerinde ilk bronz paralar kullanılmaya başlanmıştır. Roma İmparatorluğu M.S. 1. yüzyılda Sestertius ve İngiltere farthing ve penny paraları bronzdandır.
Altın ve gümüş paralarda amaç değerin saklanması ve parayı güçlü kılmaktı. Bronz ve bakır ise altın ve gümüş paraya karşılık gelme görevini üstleniyordu. Ancak sonraları kullanılan metallerde paranın uzun ömürlülüğünü, aşınmadan olabildiğince uzun süre kullanılmasını ve üretim maliyetini azaltmak amaçlanmıştır.
6. Nikel
Gümüşe benzeyen parlak gri bir renge sahip olan nikel, bu benzerliği, sağlamlığı ve korozyona karşı dirençli yapısıyla dikkat çeker. Sert yapısı, nikelin özellikle madeni paralar gibi dayanıklılık gerektiren alanlarda kullanımını artırmıştır. Ekonomik açıdan bakıldığında nikel, değerli metaller kadar pahalı değildir, bu da onu çeşitli endüstrilerde tercih edilen bir metal yapar. Bununla beraber nikel, bazı kişilerde alerjiye yol açabilir ve yüksek erime noktası nedeniyle işlenmesi daha zordur. Zamanla kararma eğilimi de gösterir. Mehmed Reşad dönemi 1-5-10-20-40 (ve Vahdeddin 40) paralar, 1935-1945 yılları arası 1-5-10 kuruşlar, 2005'ten günümüze 5-10-25 kuruşlar, 1922 yılında Kanada 5 cent paraları nikeldendi.
7. Cupro-Nikel (75% Bakır, 25% Nikel)
Cupro-nikel, bakır ve nikelin birleşiminden oluşan, gümüşümsü bir renk tonuna sahip dayanıklı bir alaşımdır. Bu alaşım, yüksek aşınma direnci ve korozyon dayanıklılığı nedeniyle birçok ülkenin madeni paralarında sıkça kullanılır. Cupro-nikel ayrıca bakırdan daha sert olduğu için, yüksek dolaşımlı paralarda uzun ömür sağlar. Ancak bakır içerdiği için maliyeti düşük değildir ve zamanla kararma eğilimi gösterebilir. Osmanlı Mısır baskı 1 Kuruş ve 5/10 kuruşlar, 1957 yılında basılan Menderes 1 Lira olarak da anılan para ve Darphanenin bazı 1980-2000 yıllarında bastığı bazı hatıra paralar, ABD Doları’nın çeyreklik ve on sentlik paraları Cupro-nikeldir.
8. Akmonital (Nikel-Krom-Çelik Alaşımı)
Akmonital, "Acciaio Monetario İtaliano" (İtalyan para çeliği) kısaltmasıdır ve nikel, krom ve çelikten oluşan, oldukça sert ve dayanıklı bir alaşımdır. Yüksek korozyon direnci sayesinde uzun süre parlaklığını korur. Bu alaşım, dayanıklılığı nedeniyle İtalya gibi bazı ülkelerde madeni paralarda tercih edilmiştir. Ancak sert yapısı, darphane işlemlerini zorlaştırabilir ve manyetik özellik taşıması nedeniyle otomatik makinelerde zaman zaman sorun yaratabilir. 1950-2001 yılları İtalya Lirası 1959-1980 yılları Türk Lirası paralarında akmonital alaşımı kullanılmıştır.
9. Çinko
Çinko, mavi-gri tonlarındaki rengi ve uygun maliyetiyle bilinen bir metaldir. Hafif olmasına rağmen dayanıklı bir malzeme olarak birçok alaşımda kullanılır. Kendi başına yumuşak bir yapıya sahip olduğundan, çinko genellikle bakır gibi metallerle alaşım yapılarak güçlendirilir. Düşük maliyeti sayesinde geniş bir kullanım alanına sahiptir. Almanya 1940-1945 yıllarında 1-5-10 pfennigleri çinkodur. Önceleri bakır ve alüminyum-bronz olarak basılan bu paralar savaşın ağırlaştığı dönemde bakır ihtiyacı sebebiyle çinkoya dönmüştür.
10. Pirinç (Bakır + Çinko)
Pirinç, bakır ve çinkonun birleşiminden oluşur ve altını andıran sarı renkte bir alaşımdır. Bu estetik görünümü, pirinci hem dekoratif eşyalarda hem de madeni para basımında popüler hale getirir. Dayanıklı ve korozyona dirençli olması sayesinde uzun ömürlüdür, ancak zamanla kararma yapabilir. 1947-1957 yılları 1-5-10-25 kuruş paralarımız pirinçtendir.
11. Nikel-Pirinç (70% Bakır, 24.5% Çinko, 5.5% Nikel)
Nikel-pirinç, altına benzer sarı rengi ve dayanıklılığı ile tanınır. Çinko ve nikel içeriği sayesinde korozyona karşı dirençlidir ve parlak görünümünü uzun süre korur. Genellikle yüksek değerli ve uzun ömürlü paralar için kullanılır. Cupro-nikele göre daha ağırdır. Ancak zamanla kararma yapabilir ve saf pirince göre maliyeti biraz daha yüksektir. İngiltere’nin 1980-2000 yılları arası 1 Pound madeni parası nikel-pirinçtir.
12. Alüminyum
Çok hafif, ucuz ve bol bulunur. Nemsiz ortamlarda korozyona dirençlidir. Ancak çok yumuşak ve çizilme eğilimlidir. Nemli ve tuzlu ortamlarda aşınmaya meyillidir 1980-1989 yıllarında 1-5-10-25 Türk Lirası ve İtalya'nın 1950-2001 arası bastığı 1, 2 ve 5 Liret sikkeleri alüminyumdan yapılmıştır.
13. Alüminyum-Bronz (92% Bakır, 6% Alüminyum, 2% Nikel)
Alüminyum-bronz, bronz alaşımlarına göre daha hafif ve güçlü bir yapıya sahip, altın benzeri bir renkte alaşımdır. Yüksek korozyon direnci ve dayanıklılığı ile özellikle yüksek dolaşıma giren paralarda tercih edilir. Hafif olması ve kararmaya karşı dirençli olması da avantaj sağlar. Ancak alüminyum içeriği, yüzeyin çizilmelere daha açık olmasına neden olabilir. Avustralya’nın 1 ve 2 Dolar madeni paraları, İngiltere’nin eski 1 Pound madeni paraları, İtalya 1977-2001 yılları 200 Liresi ve Fransa 1962-2001 yılı 5-10-20-50 centimeleri Euro'ya geçmeden önce alüminyum-bronzdu.
14. Nordik Gold (89% Bakır, 5% Alüminyum, 5% Çinko, 1% Kalay)
Nordik altın, altını andıran sarı rengi ve dört metalin birleşiminden oluşan yapısıyla dikkat çeker. Korozyona karşı dirençli ve dayanıklı bir alaşım olarak madeni paralarda sıklıkla kullanılır. Düşük maliyeti ve kararma yapmaması gibi avantajlarıyla öne çıkar. Ancak, altın gibi değerli bir metal olmadığından prestij bakımından sınırlıdır ve düzenli parlaklık sağlamak için zamanla bakım gerektirir. İsveç 5 ve 10 kronor ve Euro 50, 20, 10 centler Nordik golddur.
15. Çelik
Çelik, sert ve dayanıklı yapısıyla tanınan, maliyeti düşük bir metaldir. Çelik madeni paralar genellikle çinko veya krom kaplanarak korozyona karşı dirençli hale getirilir. Manyetik özellik taşıyan çelik, otomatik makinelerde kolayca ayırt edilebilir. Ancak kaplama aşındığında paslanma riski vardır. Hafif ve uygun maliyetli olması sayesinde yüksek miktarda basılan paralarda tercih edilir. ABD'de 1942 yılında bakır ve nikel gibi metallerin askeri ihtiyaç sebebiyle stratejik metaller olarak kabul edilmesiyle 5 centler nikel yerine gümüş katkılı olarak, 1 cent ise 1943 yılında bronz yerine çelik olarak basılmıştır.
Değerli metallerden yatırımlık külçe paralar
Para olarak kullanılan metallerin dışında yatırım amaçlı hatıra para formunda basılan farklı metalden yapılmış külçeler mevcuttur.
16. Titanyum
Titanyum, son derece hafif bir metal olmasının yanı sıra, mükemmel bir dayanıklılık ve güç sunar. Ayrıca, korozyona karşı yüksek direnç gösterir, bu da onu çeşitli iklimlerde ve koşullarda kullanılabilir hale getirir. Özellikle askeri ve havacılık sektöründe bu özellikleri nedeniyle tercih edilmektedir.
Ancak, titanyumun üretim maliyeti oldukça yüksektir ve bu durum yatırımcılar için bir dezavantaj oluşturabilir. Ayrıca, sertliği nedeniyle basımı zordur ve geleneksel madeni paralarla karşılaştırıldığında daha az kabul görmektedir.
Titanyumdan yapılmış bir madeni para örneği olarak, titanyum külçeleriyle basılan özel koleksiyon paraları gösterilebilir.
17. Palladyum
Palladyum, yüksek eritme noktasına sahip değerli bir metal olarak bilinir. Bu metal, kararmaya karşı dirençlidir ve alerji yapmayan özellikleri ile de dikkat çeker. Bu nedenle, mücevher yapımında sıkça tercih edilir.
Ancak, palladyum oldukça pahalı ve nadir bir metal olduğu için, yaygın kullanımda pratiklik açısından zorluklar yaratabilir. Aynı zamanda, basımı da zordur.
Palladyum madeni para örneği olarak, “Palladium Maple Leaf” serisi ve "American Palladium Eagle", yatırımcılar tarafından ilgiyle takip edilen bir paladyum paralardır.
18. Platin
Platin, son derece dayanıklı ve değerli bir metal olup, korozyona ve kararmaya karşı dirençlidir. Alerji yapmayan özellikleri ile mücevher yapımında sıklıkla kullanılmaktadır.
Bununla birlikte, platin pahalı ve nadir bir metal olduğu için maliyetleri artırır. Ayrıca, ağırlığı nedeniyle madeni paraların ağırlığını artırabilir ve yüksek eritme noktası nedeniyle işlenmesi zor olabilir.
Rus Çarı I. Nikolay, Rusya'nın sahip olduğu büyük platin rezervlerinden yararlanmak amacıyla platin paralar bastırdı. 19. yüzyılın başlarında Ural Dağları’nda zengin platin yatakları keşfedildi, ancak platin o dönemde dünya pazarında pek kullanılmıyordu ve ticareti zordu. Bu nedenle, I. Nikolay platin stokunu ülke içinde değerlendirmeyi tercih etti. Platin paraların basılması, Rus ekonomisini destekleyerek rubleyi altın ve gümüşün yanında çeşitlendirilmiş metal destekli bir para birimi haline getirdi. 1828 ile 1845 yılları arasında basılan bu paralar, 3, 6 ve 12 ruble gibi değerlerde üretilerek hem teknolojik yetkinlikleri sergiledi hem de ülkeye prestij kazandırdı. Ancak yüksek üretim zorlukları ve sahtecilik riskleri nedeniyle platin paralar sınırlı bir süre dolaşımda kaldı ve daha sonra üretimi durduruldu. Tedavül etmiş yegane platin paralar bunlardır. Ancak yatırım amaçlı basılan “Platinum American Eagle” gibi madeni külçe paralar mevcuttur ve yatırımcılar arasında popülerdir.
Bu metaller, yatırımcılar için farklı avantajlar ve dezavantajlar sunarken, özellikle titanyum, palladyum ve platin gibi metallerin kullanımı, yatırım çeşitliliğini artırmaktadır.
1 Yorumlar
Harika anlatım. Tebrik ediyorum. Bu denli açık ve düzenli kaynak bulmak çok zor.
Yorum Yap